برای دستیابی به استفاده مسئولانه و اخلاقی از ابزارهای هوش مصنوعی و دریافت کمک به عنوان دستیار در بررسی و داوری و نگارش ما نیاز به ایجاد best practices and guidelines و نیاز به آموزش و متریال های مناسب داریم. حمایت بیشتر در سطح موسسات تحقیقاتی، با همکاری کتابخانه‌ها و  research integrity offices ، احتمالاً جنبه کلیدی برای پذیرش در استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی و حمایت از آن را دارد. اتخاذ این مدیریت در سطوح بالادستی، به احتمال زیاد نتایج بلندمدتی را برای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی به همراه خواهد داشت، زیرا این امر همچنین به شفافیت و افشا متکی است و به همه ذینفعان اجازه می‌دهد تا زمان و نحوه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی را در فرآیند تحقیق و انتشار درک کنند.

1

اصلاح، تصحیح، ویرایش یا قالب‌بندی مقاله برای بهبود وضوح زبان

شرح فعالیت: از ابزارهای ماشینی برای پیشنهاد بهبود زبان در مقاله استفاده شد

فعالیت شامل موارد زیر نیست: استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای تولید متن از دستورات یا تولید خلاصه‌ای از متن. استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای تجزیه و تحلیل یا خلاصه کردن اسناد متنی به عنوان بخشی از فرآیند تحقیق

2

نوشتن یا پیش نویس محتوای مقاله

مثال: استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای تولید متن از prompts. استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای گسترش یا بازنویسی متن استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای تولید خلاصه های ماشینی از متن (مثلاً برای خلاصه کردن استدلال های ارائه شده در یک نشریه دیگر)

شرح فعالیت: ابزارهای هوش مصنوعی برای تولید بخشی یا تمام متن دستنوشته استفاده شد

فعالیت شامل موارد زیر نمی شود: استفاده از چک کننده های ساده املا و دستور زبان. تجزیه و تحلیل یا خلاصه کردن اسناد متنی به عنوان بخشی از فرآیند تحقیق

3

ترجمه متن خطی به منظور انتشار

مثال: استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی مانند Google Translate یا ChatGPT برای کمک به ترجمه پیش نویس دستنوشته

شرح فعالیت: ابزارهای هوش مصنوعی برای کمک به ترجمه اثر اصلی نویسنده به زبان ثانویه برای گنجاندن در مقاله استفاده شد.

فعالیت شامل موارد زیر نیست: ترجمه مطالب (مانند اسناد منبع) به عنوان بخشی از فرآیند تحقیق، غیر مرتبط با تهیه مقاله

4

پالایش یا قالب بندی داده های گزارش شده در مقاله

مثال: استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای بهبود وضوح یا خوانایی (مثلاً در سطح زبان) یا قالب‌بندی داده‌های تحقیقاتی ارسال شده به عنوان بخشی از مقاله یا مواد مرتبط با آن (مثلاً در مواد تکمیلی یا مخازن مناسب)

شرح فعالیت: ابزارهای هوش مصنوعی برای کمک به اصلاح ارائه داده های گزارش شده در دستنوشته استفاده شد.

فعالیت شامل موارد زیر نیست: استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای تجسم مجموعه داده ها (فعالیت 6) یا دستکاری داده ها. هر گونه تولید، تصحیح یا ویرایش داده هایی که به عنوان بخشی از فرآیند تحقیق استفاده می شود

این بخش یعنی:

«استفاده از هوش مصنوعی فقط برای «پرداخت نهایی» یا «خواناتر کردن» داده‌هایی که **از قبل در مقاله گنجانده شده‌اند»؛ مثلاً:

- تصحیح دستور یا ویرایش زبان جداول/نمودارهایی که قبلاً ساخته شده‌اند.  

- تنظیم فرمت همان داده‌ها (مثلاً تغییر رنگ ستون‌ها یا اندازه قلم در نمودار) تا خواننده راحت‌تر بخواند.

و **هیچ‌کدام** از کارهای زیر **مجاز نیست**:

- ساخت نمودار یا تصویر جدید از داده‌های خام (visualization).  

- تغییر خودِ اعداد، حذف داده پرت، پر کردن داده گم‌شده، یا هرگونه «دست‌کاری» در محتوای داده.  

- تولید یا اصلاح داده‌ای که در مرحله‌ی تحقیق استفاده شده است.

خلاصه: AI فقط مجاز است «قیافه» همان داده‌های موجود را مرتب کند، نه «ریخت» یا «محتوای» آن‌ها را تغییر دهد.

5

تولید، اصلاح، تصحیح، ویرایش یا قالب‌بندی تصاویر، نمودارها یا سایر شکل‌ها فقط برای اهداف تصویری

استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای ایجاد تصویری از م. مردمی که در یک جامعه باستانی کشاورزی می کنند - نوعی تصویر که در غیر این صورت ممکن است توسط یک هنرمند انسانی به عنوان یک تصویر خلق شود.

شرح فعالیت: از ابزارهای هوش مصنوعی برای تولید تصاویر، نمودارها یا سایر اشکال موجود در مقاله فقط برای اهداف تصویری یا زیبایی شناختی استفاده شد.

فعالیت شامل موارد زیر نمی شود: تجسم داده های واقعی یا خروجی های تحقیق، ویرایش تصویرسازی داده ها یا نتایج واقعی، ارائه تصاویر تولید شده به عنوان خروجی های تحقیقاتی به خودی خود یا به عنوان نمایش خروجی های تحقیق.

7

اصلاح یا قالب بندی کد گزارش شده در دستنوشته ارسالی

استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای بهبود خوانایی و وضوح کد ارسال شده به عنوان بخشی از مقاله یا هر گونه مطالب مرتبط (مثلاً در مواد تکمیلی یا مخازن مناسب)، بدون تغییر در عملکرد آن.

شرح فعالیت: ابزارهای هوش مصنوعی برای کمک به اصلاح ارائه کد مورد استفاده در فرآیند تحقیق و گزارش در دست‌نوشته استفاده شد.

فعالیت شامل موارد زیر نیست: استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای تولید کد جدید برای استفاده در فرآیندهای تحقیقاتی، یا تغییر عملکرد کد مورد استفاده در فرآیندهای تحقیقاتی قبل از ارسال مقاله

این بخش یعنی:

«استفاده از هوش مصنوعی فقط برای «پاک‌وبی‌نظیف» کردن کدی که **از قبل نوشته و اجرا شده** و حالا می‌خواهید در مقاله یا مخزن مکمل منتشرش کنید؛ کارهای مجاز:

- تغییر نام متغیرها به معنادارتر یا تغییر تورفتگی‌ها (indentation) و فاصله‌گذاری.  

- افزودن کامنت یا جداکردن بخش‌های بلند به توابع کوچک‌تر برای خوانایی بهتر.  

- یکدست‌کردن سبک (style) مثلاً قرار دادن فاصله پس از ویرگول یا تبدیل « to '.

و **کاملاً ممنوع است** که:

- AI کدی **تازه** برای تحلیل داده‌ها یا اجرای آزمایش‌ها بسازد.  

- عملکرد (functionality) کد را تغییر دهد؛ حتی اگر فکر کند «سریع‌تر» یا «بهینه‌تر» می‌شود.  

- پیش از ارسال مقاله، کدی که در پژوهش استفاده شده با AI بازنویسی یا اصلاح منطقی شود.

خلاصه: AI فقط مجاز است «قیافه» همان کد را مرتب کند؛ نباید حتی یک خط از منطق یا خروجی آن دست‌خورد بخورد.

مشروط بر:

حفظ منطق و نتایج

بررسی نهایی و تایید توسط محقق

افشا در بخش روش ها یا ضمیمه

Disclosure and declaration of AI use

نویسندگان

TUOMS PRESS از نویسندگان انتظار دارد که در مورد استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی (AI) در مقاله های خود، مطابق با طبقه بندی مشخص شده در جدول 1، شفافیت ارائه دهند. نویسندگان موظفند اطلاعات کافی در مورد استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در زمان ارسال مقاله به مجله ارائه دهند. در صورتی که ادیتورها یا داوران نیاز به توضیح بیشتری داشته باشند، ممکن است برای درخواست جزئیات بیشتر با نویسندگان تماس بگیرند. نویسندگان باید استفاده از هوش مصنوعی را در موارد زیر افشا کنند:

قدردانی: زمانی که هوش مصنوعی به تهیه پیش نویس، ویرایش، ترجمه یا قالب بندی مقاله کمک می کند.

روش‌ها: زمانی که از هوش مصنوعی برای کمک به روش‌شناسی تحقیق، جمع‌آوری یا تجزیه و تحلیل داده‌ها یا فرآیندهای بررسی ادبیات استفاده می‌شود.

نویسنده چگونه باید استفاده از هوش مصنوعی را برای کمک به تهیه پیش نویس و ویرایش در Acknowledgment ها افشا کند؟

TUOMS PRESS افشای اطلاعات مربوط به استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی (AI) را اجباری می داند. چنین افشایی شفافیت در ارزیابی نسخه‌های خطی را تضمین می‌کند و مسئولیت نویسندگان را در قبال محتوا تضمین می‌کند. 

نویسندگان موظفند اطلاعات کافی را برای ارزیابی در زمان ارسال مقاله ارائه دهند. اطلاعاتی که باید در بخش قدردانی گنجانده شود به شرح زیر است:

نام و نسخه فناوری هوش مصنوعی

تاریخ/سال استفاده

نقش فناوری هوش مصنوعی در کار شما (ترجمه زبان، ویرایش اساسی یا تولید متن، سازماندهی جریان سند یا استدلال و غیره)

بخش های خاصی که از هوش مصنوعی در سند استفاده شده است 

نقش نویسنده در هدایت یا بررسی کار فناوری هوش مصنوعی

نویسندگان می توانند به پاراگراف های نمونه ارائه شده در زیر مراجعه کنند تا استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی (AI) را در مقاله های خود آشکار و روشن کنند. باید تاکید کرد که نوع فعالیت انجام شده و نقش نویسنده باید به طور صریح و جامع بیان شود.

نویسنده چگونه باید استفاده از هوش مصنوعی را در روش تحقیق افشا کند؟

TUOMS PRESS هر زمان که از هوش مصنوعی (AI) در روش‌شناسی تحقیق، از جمله طراحی مطالعه، جمع‌آوری داده‌ها، بررسی ادبیات، توسعه کد و تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده می‌شود، به افشاگری نیاز دارد. جزئیات ارائه شده توسط نویسندگان باید با اهمیت نقش فناوری هوش مصنوعی در تحقیق مطابقت داشته باشد. سناریوهای رایج زیر مواردی را نشان می‌دهند که در آن استفاده از هوش مصنوعی باید افشا شود. این مثال ها بیشتر گویا هستند تا جامع.

طراحی مطالعه و جمع آوری داده ها

طراحی مطالعه: هوش مصنوعی سوالات نظرسنجی را بر اساس اهداف تحقیق ایجاد می کند

پردازش تصویر: هوش مصنوعی تصاویر پزشکی یا داده های میکروسکوپی را برای تجزیه و تحلیل پردازش می کند

توسعه پروتکل: هوش مصنوعی پروتکل های آزمایشی را با تجزیه و تحلیل روش های موجود توسعه می دهد یا گسترش می دهد

پشتیبانی زیرساخت: هوش مصنوعی پایگاه‌های اطلاعاتی، ثبت بیماران یا بسترهای استخدام مطالعه را ایجاد می‌کند

سازمان: هوش مصنوعی پروتکل های آزمایشی را در نوت بوک یا پایگاه داده سازماندهی می کند

عیب یابی: هوش مصنوعی به عیب یابی خطاهای نرم افزار کمک می کند

پشتیبانی یادگیری: هوش مصنوعی مفاهیم روش تحقیق را برای اهداف یادگیری توضیح می دهد

قالب‌بندی: هوش مصنوعی به قالب‌بندی مطالب یا قالب‌های تحقیقاتی کمک می‌کند

بررسی ادبیات

جستجوی عاملی: هوش مصنوعی به طور مستقل استراتژی های جستجو (طراحی رشته های جستجوی کامل، اجرای پرس و جوهای پایگاه داده یا پیش فیلتر کردن نتایج) را برای بررسی ادبیات یا بررسی سیستماتیک ایجاد یا اجرا می کند.

غربالگری و انتخاب: هوش مصنوعی معیارهای گنجاندن/خروج را برای فیلتر یا انتخاب متون برای بررسی های سیستماتیک یا متاآنالیزها اعمال می کند.

ترکیب (مورد استفاده در مقاله): هوش مصنوعی خوشه‌بندی می‌کند، مضامین را شناسایی می‌کند، یا بینش‌های مقایسه‌ای را در چندین مقاله ایجاد می‌کند، وقتی در دست‌نوشته گنجانده شود.

استخراج استناد: هوش مصنوعی ارجاعات یا ابرداده ها را از مقالات یا پایگاه های داده استخراج می کند

پشتیبانی جستجو: هوش مصنوعی به جستجوی کلیدواژه یا عبارت کمک می‌کند تا منابع مرتبط را پیشنهاد کند. نویسنده بررسی می کند و در مورد گنجاندن نهایی تصمیم می گیرد

مدیریت مرجع: هوش مصنوعی استنادها و مراجع را سازماندهی می کند

قالب‌بندی مرجع: هوش مصنوعی به قالب‌بندی سبک استناد کمک می‌کند

خلاصه‌سازی ادبیات: هوش مصنوعی خلاصه‌ای از مقالات را برای حمایت از درک نویسنده از محتوای متراکم یا طولانی ایجاد می‌کند.

توسعه کد 

برنامه نویسی: هوش مصنوعی اسکریپت ها یا الگوریتم های تجزیه و تحلیل را می نویسد

تولید نرم افزار: هوش مصنوعی نرم افزار یا برنامه های کاربردی تحقیقاتی سفارشی را توسعه می دهد

طراحی خط لوله داده: هوش مصنوعی گردش کار خودکار را برای تمیز کردن، پردازش و ادغام مجموعه داده ها ایجاد می کند

مدل سازی: هوش مصنوعی مدل های محاسباتی یا آماری را برای تجزیه و تحلیل تحقیق توسعه می دهد یا تطبیق می دهد

اشکال زدایی: هوش مصنوعی خطاهای نحوی را بررسی می کند یا پیشنهادات را رفع می کند

سبک کد: AI ساختار/سبک کد را قالب‌بندی می‌کند

داده ها و تجزیه و تحلیل

تحلیل کیفی: کدهای هوش مصنوعی مصاحبه یا داده های متنی. الگوها یا مضامین را در مجموعه داده های بزرگ شناسایی می کند

تجزیه و تحلیل کمی/آماری: هوش مصنوعی تجزیه و تحلیل های آماری را انجام می دهد، نقاط پرت را که نتیجه گیری را تغییر می دهد، علامت گذاری می کند، نتایج آزمایش ها را تفسیر می کند.

تجزیه و تحلیل اکتشافی یا پیشرفته: هوش مصنوعی تفسیر نتایج را ایجاد می کند، روابط یا روندها را در داده ها برجسته می کند، یا یافته ها را در مجموعه داده ها ترکیب می کند.

مستندات: هوش مصنوعی نظرات یا مستندات را تولید می کند

پیشنهادات: هوش مصنوعی عملکردهای استاندارد کتابخانه یا رویکردهای رایج را توصیه می کند

 

توجه: اگر هوش مصنوعی (AI) نقش مهمی در تجزیه و تحلیل یا روش شناسی مقاله داشته باشد، ممکن است از نویسندگان درخواست شود که اسناد تکمیلی را به مجله ارائه دهند تا از تکرارپذیری و افزایش شفافیت پشتیبانی شود. چنین اسناد تکمیلی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• درخواست ها یا پارامترهای مورد استفاده 
• تنظیمات یا تنظیمات هوش مصنوعی
• مخزن کد
• رویکرد حفاظت از داده ها
• رعایت الزامات سازمانی

 

داوران:

محرمانه بودن نسخ خطی در فرآیند بررسی داوران بسیار مهم است. با توجه به سیاست TUOMS PRESS برای داوران، استفاده از فناوری هوش مصنوعی برای حفظ محرمانه بودن غیرقابل قبول است. بارگذاری مقاله روی نرم‌افزار یا سایر فناوری‌های هوش مصنوعی در مواردی که محرمانه بودن آن تضمین نمی‌شود، ممنوع است. داوران باید بدانند که هوش مصنوعی می‌تواند خروجی‌هایی با صدای معتبر تولید کند که می‌تواند نادرست، ناقص یا مغرضانه باشد.

• تاریخ/سال استفاده
• نقش نویسنده در هدایت یا بررسی کار فناوری هوش مصنوعی

TUOMS PRESS به منظور حفظ محرمانه بودن نسخه‌های خطی ارسال شده به مجلات خود، به داوران اجازه نمی‌دهد از ابزارهای هوش مصنوعی (AI) در فرآیند بررسی همتایان استفاده کنند. بنابراین، داوران و ادیتورها مجاز به آپلود یا کپی متن نسخه های خطی تحت بررسی در سیستم های هوش مصنوعی مولد نیستند.

شرایطی که در آن بازبینان ممکن است از هوش مصنوعی مولد در تهیه گزارش های بررسی خود استفاده کنند عبارتند از:

• از هوش مصنوعی برای سازماندهی افکار و اولویت بندی بازخوردها استفاده کنید
• از هوش مصنوعی برای بهبود وضوح مرور و لحن یا ترجمه نظر خود استفاده کنید
• سوالات کلی هوش مصنوعی در مورد روش های تحقیق یا رویکردهای آماری بدون ارجاع به مشخصات مقاله بپرسید

اگر از ابزارهای هوش مصنوعی (AI) برای کمک به تهیه پیش نویس گزارش بررسی استفاده می شود، اطلاعات زیر باید در اختیار ویرایشگر قرار گیرد:

• نام و نسخه AI Technology
• نقش فناوری هوش مصنوعی در تهیه پیش نویس یا ویرایش کمک

ادیتورها

طبق توصیه ICMJE، ادیتورها باید بدانند که استفاده از فناوری هوش مصنوعی برای پردازش نسخه‌های خطی ممکن است محرمانه بودن را نقض کند. بنابراین، سیاست‌های TUOMS PRESS استفاده از فناوری هوش مصنوعی را برای پردازش همه نسخه‌های خطی ارسال شده به مجلات توصیه نمی‌کند.

ادیتورها و داوران چگونه باید به استفاده از هوش مصنوعی در مقاله ها پاسخ دهند؟

در TUOMS PRESS، استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی (AI) در محدوده فعالیت‌های مجاز (جدول 1)، همراه با افشای کامل و شفاف، مشمول بررسی تحریریه است. استفاده از ابزارهای مولد هوش مصنوعی به خودی خود دلیلی برای رد مقاله ایجاد نمی کند. با این حال، نویسندگان باید شرایط قابل قبولی را که قبلاً ذکر شده بود، به وضوح ارائه دهند. در مواردی که سردبیران با شرایط مشکوک مواجه می شوند، باید:

پرس و جو کنید اما متهم نکنید: ادیتورها باید در این مرحله از نویسندگان پرس و جو کنند و در عین حال از متهم کردن آنها خودداری کنند. 

تشویق شفافیت: ادیتور باید با لحنی خنثی با نویسندگان تماس بگیرد و به این نکته اشاره کند که ویژگی‌های مقاله با استفاده از هوش مصنوعی مولد سازگار است. مطابق با خط‌مشی‌های مجله، نویسندگان باید روشن کنند که آیا چنین ابزارهایی در تهیه مقاله استفاده شده است یا خیر. افشای و به روز رسانی هر بیانیه قبلی باید تضمین شود. باید برای نویسندگان روشن شود که هدف شفافیت است. ادیتورها باید از رد نسخ خطی صرفاً بر اساس سوء ظن استفاده از هوش مصنوعی مولد بدون افشای اطلاعات خودداری کنند. 

مطابق با شواهد پیش بروید: اگر نویسنده یا نویسنده‌ها نتوانند نگرانی‌های مربوط به استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی (AI) را برطرف کنند، ویرایشگر این حق را برای خود محفوظ می‌دارد که مقاله را رد کند. در مواردی که شواهدی مبنی بر سوء رفتار تحقیقاتی شناسایی شود، مجلات ممکن است نگرانی های خود را به یک موسسه یا کمیته اخلاق ارجاع دهند.

ادیتورها باید هنگام بررسی یک مقاله موارد زیر را در نظر بگیرند:

مدرس: خانم سارا جلال زاده 0000-0001-9281-9934  
موضوع: وبینار تبیین سیاست‌های استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در انتشارات دانشگاه (TUOMS Press)
مدت ویدیو: 00:57:10
برگزار کننده : مدیریت اطلاع رسانی پزشکی و منابع علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز
حق نشر: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی تبریز